Τετάρτη, 23 Απριλίου 2014

Ελληνόφωνα χωριά Κάτω Ιταλίας

Ο andra mu pai

Telo na mbriakeftò na mi' ppensefso                       Θέλω να μεθύσω για να μη σκέφτομαι
na klafso ce na jelaso telo arte vrài;                         να κλάψω και να γελάσω θέλω τούτο το βράδυ
ma mali rràggia evò e' nna kantalis                           με πολλή οργή να τραγουδήσω 
sto fengo e' nna fonaso: o andra mu pai!                στο φεγγάρι να φωνάξω: ο άντρας μου πάει 
o andra mu pai! o andra mu pai!                               ο άντρας μου πάει, ο άντρας μου πάει

E antròpi ste' mas pane, ste' ttaràssune!                  Οι άντρες μας πάνε, φεύγουν
N'arti kalì 'us torùme ettù s'ena chrono!                  αν πάνε όλα καλά, θα ιδωθούμε σ' ένα χρόνο
è' tui e zoì-mma? è' tui e zoì, Kristè-mu?                  Αυτή είναι η ζωή μας, Χριστέ μου 
Mas pa' 'cì sti Germania klèonta ma pono,              πάνε στη Γερμανία με κλάμα και πόνο
klèonta ma pono, klèonta ma pono!                         με κλάμα και πόνο, με κλάμα και πόνο

-Tata, jatì e' nna pai? Pemma, jatì                             Μπαμπά γιατί πρέπει να πας; Πές μου γιατί;
-Jatì tui ene e zoì, mara pedìa:                                   Γιατί έτσι είναι η ζωή, καημένα παιδάκια
O ttechùddhi polemà ce tronni                                  Γιατί έτσι είναι η ζωή, καημένα παιδάκια 
na lipariasi 'us patrunu mu ti fatìa,                            για να παχύνει τα αφεντικά με τη δουλειά του
mu ti fatìa, mu ti fatìa!                                                 με τη δουλειά του, με τη δουλειά του

-Stekuo ti banda ce stekuo itto sono,                     Ακούω την μπάντα, ακούω τη μουσική 
steo ettù ma 'sà ce ste penseo sto treno,                είμαι εδώ μαζί σας μα σκέφτομαι και το τρένο 
penseo sto skotinò ci ti miniera                               σκέφτομαι το σκοτεινό ορυχείο  
pu polemònta ecì peseni o jeno,                              όπου δουλεύοντας εκεί πεθαίνει ο κόσμος 
peseni o jeno, peseni o jeno!                                    πεθαίνει ο κόσμος, πεθαίνει ο κόσμος

Στίχοι και μουσική Franco Corliano από το χωριό Calimera του Σαλέντο.
Μουσική εκτέλεση από το συγκρότημα Encardia 

Το πιο χαρακτηριστικό τραγούδι των Ελληνόφωνων της Κάτω Ιταλίας που μιλάει για τον πόνο της μετανάστευσης και της ξενιτιάς. Ακούμε το σπαραγμό της γυναίκας που αποχωρίζεται τον άνδρα της που πάει να δουλέψει στη ''μινιέρα'', στο ορυχείο. 

Το Galliciano μια ανάγλυφη ζωγραφιά στη Καλαβρία
Εννιά χωριά με Ελληνικές ρίζες έχουν απομείνει στη Καλαβρία και άλλα εννέα στην Απουλία: 
Στην περιοχή Καλαβρίας: (Γκαλλιτσανό, Αμεντολέα ή Αμυγδαλέα, Κοντοφούρι, Ροχούδι, Χωρίο Ροχούδι, Βουνί ή Ροκκαφόρτε ντελ Γκρέκο, Χωρίο Βουνίου, Βούα ή Βονά (Μπόβα) και Γυαλός του Βούα - Bova Marina ή Φούντακας), αλλά στην ευρύτερη ορεινή περιοχή του βουνού Ασπρομόντε υπάρχουν αρκετά ακόμη με ελληνικά ονόματα (Βασιλικό, Στύλος, Πενταδάκτυλο, Καταφόριο, Ιέραξ (Τζεράτσε), Πολύστενα κ.ά.)
Το Ροχούδι 
Στην περιοχή της Απουλίας - Σαλέντο: Καλημέρα, Μαρτάνο, Μαρτινιάνο, Κοριλιάνο ντ' Οτράντο, Καστρινιάνο ντέι Γκρέτσι, Τζολίνο, Σολέτο, Στερνατία και Μελπινιάνο.
Οι δυο αυτές περιοχές που καλύπτουν τη λεγόμενη ''μπότα'' της Νοτιανατολικής Κάτω Ιταλίας, διαφέρουν  πολύ από άποψη γεωφυσικής και οικονομικής κατάστασης και το μόνο κοινό χαρακτηριστικό μεταξύ τους είναι αυτή η μοναδική και ιδιόρρυθμη γλώσσα, η οποία επέζησε 27 ολόκληρους αιώνες μέσα από τα τοπωνύμια, τα τραγούδια, τις παραδόσεις και τα έθιμα των κατοίκων τους.
Καθώς ο επισκέπτης  πλησιάζει στη χερσόνησο του Σαλέντο , βλέπει μπροστά του να τον υποδέχεται μια ταμπέλα με μια τεράστια ''Kalimera Kalos irtate''.

Ο πενταδάκτυλος - Ο βράχος με τα 5 δάκτυλα
Τα χωριά μοιάζουν με αμιγώς Ελληνικά, σαν να μην πέρασε ο χρόνος από πάνω τους. Όλα είναι ασβεστωμένα, μικρές αυλές γεμάτες με λουλούδια και βασιλικούς, στενά καλντερίμια, χωράφια με ελιές και στο βάθος η θάλασσα. Καταγάλανη όπως ο ουρανός και λαμπερή όπως ο ήλιος. Η πρώτη σκέψη είναι ότι εξακολουθείς να βρίσκεσαι στην Ελλάδα, στα όμορφα γραφικά χωριά της ανέγγιχτα στους αιώνες.

SALENTUCANTU - Kali' nifta

Αδιευκρίνιστα παραμένουν τα ιστορικά στοιχεία που παραπέμπουν σε τούτη την εποίκιση της περιοχής του Σαλέντο, πιο γνωστή σαν Απουλία και Καλαβρία. Η πλέον διαδεδομένη είναι ότι μετά τη πτώση της Τροίας, οι πρώτοι Έλληνες με αρχηγό τον βασιλιά της Κρήτης Ιδομενέα ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή αποκομμένοι τελείως από τους ντόπιους κατοίκους. Υπάρχει όμως και η άλλη άποψη που μιλά για τις αποικίες που ίδρυσαν οι Αρχαίοι Έλληνες το 8ο αιώνα π.Χ. στα παράλια της Κεντρικής Ιταλίας και Σικελίας τη ''Μεγάλη Ελλάδα'', όπως μάθαμε στο μάθημα της ιστορίας. (Ακράγας, Κατάνη, Γέλα, Τάραντας, Σελινούς, Σύβαρις, Κρότωνας κ.ά.). Πολλές από τις πόλεις αυτές ακμάζουν μέχρι σήμερα και κάποιες διατηρούν ακόμα τα αρχαία ονόματά τους. 



Υπάρχει λοιπόν και αυτό το στοιχείο, ότι δηλαδή οι κάτοικοι αυτών των πόλεων εποίκησαν τα Ελληνόφωνα χωριά της Κάτω Ιταλίας, όμως κανένας δεν μπορεί να ισχυριστεί ούτε να αποδείξει κάτι τέτοιο με βεβαιότητα. Το μόνο σίγουρο είναι ότι πολλά χρόνια αργότερα, τους ίδιους οικισμούς εποίκισαν ξανά οι Βυζαντινοί με πιο έντονη τη παρουσία τους τούτη τη φορά, αριθμητικά εννοώ, αλλά αργότερα, μετά την επέλαση των Νορμανδών, τους εγκατέλειψαν. Τότε υπήρχαν πολλά χωριά , περισσότερα από είκοσι, έγιναν δεκατρία τον 18ο αιώνα  και στη συνέχεια ο αριθμός τους οριστικοποιήθηκε στα εννιά που αναφέρονται παραπάνω. 

GHETONIA - Aspro to karti' (from Riza)

Η γλώσσα -  Γκρεκάνοι
Τα Γκρεκάνικα ή Γκρίκο όπως είναι ακόμα πιο γνωστά, είναι η τοπική διάλεκτος της περιοχής ανάμεσα σε Απουλία και Καλαβρία, όπου εκεί βρίσκονται και τα Ελληνόφωνα χωριά. Η προέλευση τους είναι η Δωρική αρχαία διάλεκτος διανθισμένη με λέξεις και φράσεις της μεσαιωνικής - Βυζαντινής.
Κατά τη διάρκεια της χούντας του Μουσολίνι οι Ελληνόφωνοι της Κάτω Ιταλίας ''Γκρεκάνοι'' εξαναγκάστηκαν να μιλούν μόνο την Ιταλική γλώσσα, διαφορετικά η ποινή ήταν αποκεφαλισμός! Έτσι οι κάτοικοι σταμάτησαν να μιλούν τη Δωρική αυτή διάλεκτο, τα γκρίκο, όμως για να μην τα ξεχάσουν ποτέ, μετέτρεψαν τις λέξεις σε τραγούδια. Τα τραγουδούσαν λοιπόν. 
Η κατάσταση των κατοίκων δεν βελτιώθηκε καθόλου με το τέλος του πολέμου και έτσι πολλοί κάτοικοι πήραν το δρόμο της μετανάστευσης, αφού δεν είχαν άλλα περιθώρια για τον καθημερινό αγώνα επιβίωσης που έκαναν. Γερμανία - Βέλγιο - Ελβετία και Βόρεια Ιταλία ήταν τα μέρη όπου πήγαν. Έτσι πάρα πολλά χωριά ερήμωσαν αφού οι περισσότεροι δεν γύρισαν ποτέ πίσω. Οι γυναίκες μετουσίωσαν τον πόνο τους σε τραγούδι κι έτσι τα περισσότερα τραγούδια τους ήταν γεμάτα παράπονο και θρήνο. 
Το Palizzi, το χωριό που θυμίζει αετοφωλιά ψηλά στο όρος Ασπρομόντε
Κάτω Ιταλία σήμερα

Στην Καλαβρία όλα τα χωριά είναι κυριολεκτικά ΄΄αετοφωλιές'' κτισμένα στις απόκρυμνες πλαγιές του βουνού ''Ασπρομόντε''. Η κατάσταση εδώ δεν είναι καλή. Το βιοτικό επίπεδο εξακολουθεί να είναι χαμηλό, οι συνθήκες και συνήθειες της ζωής έχουν αλλάξει ελάχιστα τα τελευταία χρόνια και η απομόνωση αυτών των οικισμών λειτουργεί ανασταλτικά σε σχέση με τον εκσυγχρονισμό, την παιδεία και τη μόρφωση. Αυτή η περιοχή θεωρείται το φτωχότερο της Ευρώπης και οι κάτοικοι της έχουν το μικρότερο κατά κεφαλήν εισόδημα σε σχέση με όλους τους άλλους Ευρωπαίους πολίτες. Οι συνέπειες εξακολουθούν να είναι τραγικές με την μετανάστευση να εξακολουθεί να έχει τα πρωτεία καθώς και την εγκατάλειψη των χωριών από τους νέους που ψάχνουν ευκαιρίες ζωής. Βασικό πλεονέκτημα των τελευταίων χρόνων είναι η ανάπτυξη του τουρισμού. 

Στην Απουλία οι συνθήκες είναι πολύ καλύτερες. Τα ελληνόφωνα χωριά βρίσκονται σε μια εύφορη πεδιάδα γεμάτη από αμπέλια, οπωροφόρα, ελιές και φυτείες καπνού, με μικρές βιομηχανίες επεξεργασίας ξύλου, κάρβουνου και οικοδομικών υλικών, μικρά εργοστάσια χειροτεχνίας και κεραμοποιίας, καθώς και ένα καλό συγκοινωνιακό δίκτυο. Ετσι έχουν δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες διαβίωσης και ένα βιοτικό επίπεδο αρκετά υψηλό.


Το κοινό τους γνώρισμα είπαμε ότι είναι η γλώσσα, όπως είναι κοινός και ο αγώνας που κάνουν για να τη διατηρήσουν. Οι Γκρεκάνοι τόσο της Καλαβρίας όσο και της Απουλίας είναι αποφασισμένοι να μην αφήσουν τη μοναδική κληρονομιά τους να εξαφανιστεί. για το σκοπό αυτό εκδίδονται σε ντοπιολαλιά διάφορες εφημερίδες, ποιητικές συλλογές, μοιρολόγια, αφηγήσεις με μύθους και θρύλους, επίσης εκτυπώθηκε ήδη η πρώτη Γκρεκάνικη γραμματική με όλους τους ιδιωματισμούς. Ταυτόχρονα έχουν έρθει σε επαφή με πολλούς πολιτιστικούς συλλόγους στην Ελλάδα, γίνονται αδελφοποιήσεις με διάφορους δήμους και ανταλλαγές πολιτιστικών δρώμενων.

Τα Ελληνόφωνα χωριά της Κάτω Ιταλίας δεν είναι ένα τουριστικό αξιοθέατο. Είναι μια παράδοση αιώνων και οι πρώτοι που πρέπει να το συνειδητοποιήσουν είναι οι ίδιοι οι κάτοικοι τους. Τόσο το Ελληνικό όσο και το Ιταλικό Κράτος οφείλουν να συνδράμουν στις έντονες προσπάθειες που γίνονται για να διατηρηθεί όχι η γραφικότητα αλλά η παράδοση, τα ήθη και έθιμα μιας ιστορίας αιώνων.

Κείμενο επιμέλεια: Άννα Γαλανού http://annagalanou.blogspot.gr/
Πηγές: 
- Γιάννης Νιάνιος: Γρεκάνοι: Οι ελληνόφωνοι της Κάτω Ιταλίας - Η κιβωτός της Μεγάλης Ελλάδας
- Κατωιταλική διάλεκτος -  Βικιπαίδεια

Τρίτη, 15 Απριλίου 2014

Άννα Γαλανού – Μια διαφορετική συνέντευξη

http://mousikikevivlia.blogspot.gr/2014/04/blog-post_15.html?spref=fb

Με αφορμή την τελευταία συγγραφική δουλειά της Άννας
Γαλανού με τίτλο «Τότε που τραγουδούσαν οι θεοί»αποφασίσαμε να της θέσουμε κάποια ερωτήματα, από αυτά που, συνήθως, απουσιάζουν από τις περισσότερες συνεντεύξεις. Το βιβλίο, εκτός των άλλων, έχει συγκεκριμένες αναφορές στον ρατσισμό και τις κοινωνικές προκαταλήψεις.  
 
Η Άννα Γαλανού, χειμαρρώδης, όπως πάντα, μιλάει για όλα. 

Ας μιλήσουμε για την επαφή σου με τα Εξάρχεια, την, τότε, ανθρωπογεωγραφία της περιοχής και κάποιους ιδιαίτερους ανθρώπους που γνώρισες σε αυτή την περιοχή της Αθήνας.


Δεκαετία ‘80 έμενα στην οδό Ζωοδόχου Πηγής, λίγο παρακάτω από την Καλλιδρομίου. Το σπίτι ήταν ένα παλιό διώροφο με σκάλα ξύλινη που έτριζε σε κάθε βήμα. Στο σπίτι έμεναν μόνο φοιτητές, δυο δυο. Σύνολο ήμασταν έξι: Τέσσερεις επάνω και δυο κάτω. Το κάτω ήταν ημιυπόγειο. Το χειμώνα πλημμύριζε, κι από θέρμανση, ούτε κουβέντα. Η ΕΒΓΑ που σύχναζα για τα ελάχιστα ψώνια μου ήταν στην οδό Ιπποκράτους… και σιγά τα ψώνια δηλαδή. Γάλα και μερικά παξιμάδια. Καμιά φορά αν περίσσευε κανένα τάληρο ένα σαλάμι αναπλήρωνε το κρέας που δεν έτρωγα. Λίγα τα χρήματα, κι ας δούλευα από το πρωί ως το βράδυ. Κάποια εποχή έκανα τρεις δουλειές.

Κατέβαινα στη πλατεία σχεδόν καθημερινά, όλη η παρέα ήταν εκεί. Η Νάνσυ, ο Σίμος, ο Θωμάς, ο Στέλιος, η Αριάδνη, η Κάκια και η Πέπη. Εκτός από τον Σίμο που δούλευε οικοδομή, όλοι οι άλλοι υποτίθεται ήμασταν φοιτητές. Λέω υποτίθεται γιατί όλοι σπάνια πατούσαμε στις Σχολές μας, αφού οι περισσότεροι δουλεύαμε. Αγοράζαμε χύμα τσιγάρα, 22 σπέσιαλ και καπνίζαμε αρειμανίως, πολλές φορές ως το πρωί. Κάποιες άλλες περπατούσαμε μέχρι το πάρκο της Ναυαρίνου, όπου έφερνε ο Στέλιος τη κιθάρα και πιάναμε τα μελαγχολικά ή τα χαρντ ροκ μας, ανάλογα με τη διάθεση της βραδιάς. Άλλες φορές αποφασίζαμε νυχτερινό μπάνιο και την κόβαμε με τα πόδια ως τα λιμανάκια της Βάρκιζας, όπου φθάναμε χαράματα κι είμαστε πρώτοι εμείς και ο ήλιος που βουτάγαμε στο νερό. Αυτό γινόταν τα Σάββατα κυρίως, αφού η Κυριακή ήταν η μόνη μέρα που δεν δουλεύαμε. Επιστρέφαμε με τον ίδιο τρόπο και πολλές φορές δεν προλαβαίναμε να βγάλουμε ούτε τα αλάτια από πάνω μας. Κατευθείαν στη δουλειά. Όμως τις φορές που αποφασίζαμε να μείνουμε στο ‘’καμίνι’’ έτσι λέγαμε την Αθήνα κάναμε ηλιοθεραπεία στη ταράτσα του διώροφου, μέχρι που μας έκαιγε το τσιμέντο.

Γνώρισα τη Κατερίνα Γώγου στον ‘’Πειναλέων’’ στη Μαυρομιχάλη. Ήταν στο διπλανό τραπέζι, κι ενώ την είχα δει πολλές φορές δεν ήξερα ποια ήταν. Μας σύστησε ο Μανώλης, ένας φίλος από τη Κρήτη που δούλευε τότε γκαρσόνι εκεί. Εγώ τότε δούλευα λάντζα κάποιες φορές τη βδομάδα στη ‘’Ροζαλία’’ και η Κατερίνα ερχόταν συχνά και εκεί.

Θυμάμαι έντονα εκείνο το μεσημέρι που κάτσαμε στο ίδιο τραπέζι και αρχίσαμε να μιλάμε. Από τη μουσική ξεκινήσαμε, περάσαμε χούντες και λογοκρισίες, σκληρές και απάνθρωπες συμπεριφορές της καθημερινότητας και καταλήξαμε στη ποίηση. Να πω ότι συμφώνησα μαζί της, όχι, διαφωνούσα σε πολλά. Μου άρεσε όμως ο τρόπος της σκέψης της, τα επιχειρήματά της ήταν ακλόνητα, κάποια πράγματα ήταν δεδομένα γιαυτήν, αδιαπραγμάτευτα.«Είσαι μαγκάκι, αν και μικρή», μου είπε μια μέρα και μου έγραψε στο τσακ μπαμ ένα ιδιόχειρο ποίημα που το φυλάω ως κόρη οφθαλμού. Την έβλεπα συχνά, όμως ποτέ πια δεν ξαναμιλήσαμε όπως εκείνη τη μέρα που  μας πήρε το χάραμα.

Ο Νικόλας Άσιμος, ήταν σε κακά χάλια τις περισσότερες φορές. Δεν θέλω να μιλήσω πολύ γιαυτόν. Δεν τον ήξερα προσωπικά. Τον έβλεπα όμως σχεδόν κάθε μέρα. Μια φορά μου ζήτησε τσιγάρο κι όταν του έδωσα είπε ένα πολύ ευγενικό ‘’ευχαριστώ κοπελιά κοκκινομάλλα’’.
Είχα δει πολλές φορές το Σιδηρόπουλο όμως δεν τον ήξερα επίσης προσωπικά. Έκαναν και κάποια γυρίσματα κάποια φορά στη πλατεία και μας πήραν όλους για κομπάρσους. Η φίλη μου η Κάκια του είχε λατρεία και τον έβαλε και της υπόγραψε πάνω στη κιθάρα της. Φαρμακοποιός η Κάκια, χαθήκαμε τελείως.
Τότε όλοι πέρναγαν από τα Εξάρχεια. Δεν ήταν της μόδας, ήταν έκφραση. Στο ‘’Αχ Μαρία’’ παραγγέλναμε μόνο κόκα κόλα γιατί δεν είχαμε λεφτά για τίποτε άλλο και πολλές φορές μας την κερνούσαν κιόλας. Η Ισιδώρα Σιδέρη έδινε τη ψυχή της στο πάλκο… αξεπέραστη φωνή.


Γνώρισα τη Λιλή Ζωγράφου τυχαία στο Ηράκλειο Κρήτης. Διαφωνήσαμε έντονα για το βιβλίο που είχε γράψει για τον Καζαντζάκη.. Την έβλεπα πολύ συχνά στα Εξάρχεια, δεν ήξερα ότι ήμασταν γείτονες και ντρεπόμουν να της μιλήσω.
‘’Είμαστε τρελοί κι ευτυχισμένοι’’ ουρλιάζαμε. Οι περισσότεροι ήμασταν ανένταχτοι. Μιλάγαμε για ελευθερία και νιώθαμε ελεύθεροι, η Ελλάδα λίγα μόλις χρόνια πριν είχε βγει από το γύψο της επταετίας. Ήμασταν απόλυτα σίγουροι ότι εμείς θα αλλάζαμε τον κόσμο… και τα κάναμε μπάχαλο.
Πάντα τριγυρίζω στα Εξάρχεια. Ποτέ δεν σταμάτησα να γυρνώ και να ξαναγυρνώ εκεί, να επιστρέφω στα σοκάκια όπου έγραψα και τα πρώτα ολοκληρωμένα μου διηγήματα. Ανέκδοτα όλα.

Τι σημαίνει η λέξη συγγραφέας? Είναι ένας άνθρωπος που χειρίζεται επιδέξια το λόγο και τον αποτυπώνει, απλά, σε ένα κομμάτι χαρτί ή σημαίνει πολύ περισσότερα πράγματα?

Πολλοί χειρίζονται επιδέξια την Ελληνική γλώσσα χωρίς φυσικά να είναι συγγραφείς ή μάλλον μπορεί να γράφουν πολλά, από πολιτικούς λόγους μέχρι συνταγές μαγειρικής, όμως δεν είναι συγγραφείς με την έννοια που θα εξηγήσω πιο κάτω.
Συγγραφέας για μένα ίσον λογοτέχνης. Δεν αρκεί μόνο να ξέρεις να γράφεις, πρέπει την ίδια ώρα να ονειρεύεσαι, να ψυχοπονάς, να δακρύζεις και να αποτυπώνεις τη ψυχή σου πάνω στο χαρτί. Να τα δίνεις όλα. Επίσης δεν θεωρώ συγγραφέα όποιον βγάζει τα απωθημένα του είτε σε ποίηση είτε σε πεζό λόγο, ακόμα κι αν οι περιγραφές του είναι γλαφυρές. Την ιστορία της ζωής μας δεν μπορούμε να τη γράψουμε εμείς, είμαστε υποχρεωμένοι  μόνο να τη ζήσουμε.
Ο συγγραφέας είναι ο τεχνίτης που πλάθει το μύθο, τους ήρωες, που δημιουργεί το ταξίδι τους, που τους δίνει ελπίδα και προσμονή, αυτός που χαράζει απελπισίες, που βγάζει από αδιέξοδα και δημιουργεί ένα φανταστικό κόσμο και μέσα στα κείμενά του μπορεί να περιλάβει από το πιο απλό φτερούγισμα μέχρι ένα δυνατό σύνθημα που θα ξεσηκώσει το κόσμο.
Ένας συγγραφέας έχει τον τρόπο και μπορεί να περάσει στους αναγνώστες του τα πιο δύσκολα μηνύματα, τα μη ευρέως αποδεκτά αν θέλετε.
Ο συγγραφέας πληγώνεται πιο πολύ από τα πάθη των ηρώων του, παρά από την ίδια τη ζωή του. Οφείλει να μιλά για το ιδεατό, το ακατόρθωτο, το ιδανικό και να απονέμει δικαιοσύνη. Αρνούμαι ότι ένας συγγραφέας ηθελημένα βάζει διλλήματα στους αναγνώστες του, αρνούμαι ότι τους μιλά σε υποθετικό βαθμό. Αντίθετα οφείλει να παίρνει θέση και να την τεκμηριώνει σε ό,τι κι αν γράφει.
Ο αναγνώστης στη συνέχεια κρίνει, συγκρίνει, επικρίνει και αποδέχεται ή απορρίπτει.

Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι η σιωπή λεγόμενων, πνευματικών ανθρώπων της εποχής κάνει εκκωφαντικό κρότο. Συμφωνείς με αυτούς που πιστεύουν ότι οι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών θα έπρεπε να παρεμβαίνουν πιο ενεργά στα κοινωνικά δρώμενα και να παίρνουν άμεσα και αποτελεσματικά θέση σε όσα συμβαίνουν?

Σαφώς και συμφωνώ. Πού είναι αναρωτιέμαι κι εγώ; Πέρα από αποσπασματικές και λιγοστές δηλώσεις δεν υπάρχει τίποτα το ουσιαστικό. Αρκετοί κουράστηκαν, απογοητεύτηκαν, περιθωριοποιήθηκαν από το σύστημα κι άλλοι ψάχνουν τρόπο για να εκφράσουν την αγανάκτηση τους ή ένα φορέα που επιτέλους να μην είναι καπελωμένος. Ανήκω στη τελευταία κατηγορία. Θέλω να μιλήσω, να εκφραστώ, να μην γίνομαι γραφική επαναστάτρια του πληκτρολογίου… Δεν βρήκα ακόμα τον τρόπο. Όλα είναι πολύ περιχαρακωμένα, δυστυχώς. Σου επιτρέπεται ως ένα σημείο. Από κει και πέρα οι δυνατότητες σου είναι πολύ περιορισμένες.

Οι λεγόμενοι καταραμένοι συγγραφείς ανήκουν στο πεδίο των αναγνωσμάτων σου? Αν ναι, υπάρχει κάτι που να τους κάνει να ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους?

Μπουκόφσκι ας πούμε; Μπορίς Βιαν; Νίτσε, Καζαντζάκης, Λαπαθιώτης, Μακρής Λασκαράτος, Ροΐδης; Είναι και πολλοί άλλοι που δεν θυμάμαι τώρα.
Τους έχω διαβάσει όλους. Το καλό με μένα είναι ότι απεχθανόμουν πάντα τους αφορισμούς και τις κριτικές. Από την ιδιοσυγκρασία μου είμαι άτομο που δεν συμβιβάζεται στα ‘’πρέπει’’. Αυτό με βοήθησε πολύ ώστε να έχω ανοιχτό το μυαλό  μου και να βλέπω πέρα από τις εκάστοτε σκοπιμότητες. Όταν μου έλεγε κάποιος μη κάνεις αυτό, ή αυτό είναι βλακεία, πάντα ήθελα να το διαπιστώσω μόνη μου. Έσπασα πολλές φορές τα μούτρα μου, αλλά πιστεύω ότι ωφελήθηκα πολλαπλώς.
Όσον αφορά στη ερώτηση σας δεν νομίζω ότι τους ξεχωρίζει κάτι παραπάνω από το ότι ένοιωσαν ελεύθεροι να πουν τα πράγματα, να γράψουν και να εκφραστούν ελεύθερα. Το ίδιο
έκαναν και μεταγενέστεροι όπως ο Πετρόπουλος ή παλιότερα ο Σουρής αλλά και ξένοι συγγραφείς όπως ο Νταλί και ποιητές όπως ο Ρεμπώ και πολλοί άλλοι.
Κατά μία έννοια καταραμένος είναι αυτός που δεν αναγνωρίστηκε η δουλειά και το έργο του, εν ζωή. Αρνούμαι αυτή τη κατηγοριοποίηση. Καταραμένος είναι αυτός που χωρίς φόβο κατέγραψε μη αποδεκτές αλήθειες, είτε αφορούσαν πολιτική και εξουσία, είτε θρησκεία, είτε επανάσταση.
Επανέρχομαι συχνά διαβάζοντας κάποιους απ’ αυτούς. Πάντα έχουν να δώσουν το κάτι παραπάνω. Το διαπιστώνω κάθε φορά.

Μπορεί ένας άνθρωπος να βρίσκεται κλεισμένος σε ένα δωμάτιο και να γράφει για πράγματα που δεν έχει βιώσει? Να αφορίζει την πείνα και την εξαθλίωση και ο ίδιος να ζει στη χλιδή?

Πρόσφατα είπα σε ένα κορίτσι 23 χρονών που μου έδωσε να διαβάσω ένα γραπτό της για να πω τη γνώμη μου, ότι για να περιγράψεις τη φτώχεια πρέπει να την έχεις ζήσει, τη φυλακή το ίδιο, την απαξίωση, την απόρριψη, το θάνατο. Το πιστεύω απόλυτα αυτό.  Δεν έχει σημασία αν στη πορεία της ζωής σου αποκτήσεις τα χίλια καλά. Οι μνήμες που σε ακολουθούν πρέπει να είναι έντονες, να συμπληρώνουν κενά, να έχεις τσαλακωθεί πολύ για να μπορέσεις να περιγράψεις δεινά που συνήθως συμβαίνουν στους ήρωες των βιβλίων σου.
Οι άνθρωποι της χλιδής απολαμβάνουν την ύλη, είναι πολύ δύσκολο να βιώσουν την απανθρωπιά και την απόρριψη. Ίσως να ξέρουν μόνο από κείμενα τον καθημερινό αγώνα που κάνουν πολλοί για να ταΐσουν την οικογένεια τους, για να σταθούν στα πόδια τους όταν τους ρίχνουν τη μια καλαμιά κατόπιν της άλλης.
Είπα πρόσφατα σε μια συνέντευξη ότι τα βιβλία δεν γράφονται στο σαλόνι του σπιτιού μας… και το προχωρώ… ούτε κι όταν είμαστε κλειδαμπαρωμένοι στο γραφείο μας. Η γνώση προϋποθέτει εμπειρίες και η γνώση δεν είναι στατική, ρέει… Η γνώση που μετουσιώνεται σε κείμενο υπάρχει έξω στους δρόμους και στις γειτονιές. Όσες ακόμα έχουν απομείνει.

Αγαπημένοι έλληνες συγγραφείς?
Πιστεύεις ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να γράψει ένα βιβλίο? Είδαμε πρόσφατα σωρεία αντιδράσεων για την έκδοση βιβλίου από μέλος της 17 Νοέμβρη. Μάλιστα κεντρικό βιβλιοπωλείο στο κέντρο της Αθήνας, αρνήθηκε να το τοποθετήσει στις προθήκες του

Καζαντζάκης, Λουντέμης, Τσίρκας, Ιωάννου, Ζωγράφου, Σαμαράκης, Καραγάτσης.
Πιστεύω ότι ένα βιβλίο κρίνεται εφόσον πρώτα διαβαστεί. Θεωρώ ότι τέτοιου είδους απαγορεύσεις προκαλούν τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα. Τζάμπα διαφήμιση δηλαδή. Αυτή είναι η άποψη μου και δεν συμφωνώ με τέτοιου είδους περιορισμούς.

Η Ελλάδα του σήμερα. Των ανθρώπων που πέφτουν από τα μπαλκόνια, που οδηγούνται στην κατάθλιψη, που αδυνατούν να καλύψουν βασικές τους ανάγκες. Πως και γιατί οδηγηθήκαμε εδώ?

Ένα σχέδιο άρχισε να εφαρμόζεται εδώ και τριάντα περίπου χρόνια πριν. Το σάπισμα του μυαλού ξεκίνησε μεθοδικά, σιγά σιγά, χωρίς να το καταλάβουμε και ξαφνικά έγινε τρόπος ζωής. Το life style, που τότε μάθαμε να ψελλίζουμε για πρώτη φορά τόσο καλά όλοι μας. Γιατί να νοιαστούμε για κάτι πιο βαθύ, γιατί να προβληματιστούμε όταν η πραγματικότητα του περίγυρου, μας προκαλούσε με τη χλιδή και τον ‘’αγώνα’’ να φθάσεις και να ξεπεράσεις το γείτονα;
"Το μυαλό είναι ο στόχος", γράφει  η Κατερίνα Γώγου. Και πράγματι εκείνο που κτυπήθηκε πρώτο απ’ όλα ήταν η γνώση. Αυτό ήταν και το βασικότερο όπλο για τη χειραγώγηση μαςΗ ουσία εκεί κρυβόταν. 
Κέρδισαν λοιπόν τον πρώτο γύρο κάνοντας μας να μην σκεφτόμαστε, να μην νοιαζόμαστε και ακολούθησε ο δεύτερος, αυτός του καταναλωτισμού που τον κέρδισαν κι αυτόν. Ο τρίτος ήταν ακόμα πιο εύκολος γιαυτούς. Όταν ζορίστηκαν λίγο τα πράγματα, μας έχωσαν σε δάνεια για να μην χάσουμε τίποτα από τη δήθεν ‘’ποιότητα’’ που μας είχαν μάθει να ζούμε,.  Δάνεια που φαίνονταν τόσο ανώδυνα, τόσο εύκολα στις χαμογελαστές διαφημίσεις που τα προμόταραν. Κι εμείς, φυσικά, γιατί όχι, τα πήραμε όλα. Ακόμα και για να πάρουμε καινούρια τηλεόραση, για να έχει ο φοιτητής μας τον καλύτερο εξοπλισμό, την πιο ‘’in’’ καρέκλα γραφείου και ο μπαμπάς τα ακριβά πούρα Αβάνας και να κάνει τη φιγούρα του στο Κυριακάτικο τραπέζι με τους φίλους του. Θα μπορούσα να συνεχίσω επί πολύ… Σκεφτείτε μόνο αυτό. Το ΔΝΤ βρήκε απλά διάπλατα ανοιχτή τη πόρτα της χώρας. Το δυστύχημα είναι ότι την πληρώνουν πάντα οι πιο φτωχοί και οι πιο αδικημένοι. Εκεί είναι το γαμώτο της ιστορίας.
Εδώ ‘ναι η στάχτη ενός λαού, που ήταν αιώνια φλόγα.
Κώστας Βάρναλης


Πριν από λίγες μέρες κάποιοι σωφρονιστικοί υπάλληλοι αποφάσισαν ότι δικαιούνται να επιβάλλουν την ποινή του θανάτου σε έναν βαρυποινίτη, ο οποίος είχε αφαιρέσει τη ζωή ενός συναδέλφου τους. Σε σόκαρε το γεγονός?

Πιστεύω ότι η συνέχεια που θα δούμε θα είναι ακόμα πιο σκληρή. Το μάχαιρα έδωσες και μάχαιρα θα λάβεις θα είναι το επόμενο ζητούμενο. Από πόσους κι από ποιους άραγε; Με σόκαρε όλο το γεγονός. Ο κάθε δεσμοφύλακας, είναι εργαζόμενος. Ίσως αυτή η δουλειά να μην ήταν ούτε καν επιλογή του, θα μπορούσε να είναι το δικό μου ή το δικό σας παιδί στη θέση του. Αυτό πρέπει να σκεφτούμε κατ’ αρχήν. Η συνέχεια ήταν λίγο πολύ αναμενόμενη. Όμως το άκρον άωτο επίσης ήταν ότι ο βαρυποινίτης θάφτηκε σαν ήρωας, σκεπασμένος με τη σημαία της πατρίδας του. Γιαυτό είπα προηγουμένως χάθηκε το μέτρο. Δεν με σόκαρε απλά το γεγονός, κυριολεκτικά με τρόμαξε.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται στην Ελλάδα και όχι μόνο μια άνοδος ακροδεξιών απόψεων και κινήσεων. Ο ρατσισμός φαίνεται σε αρκετές περιπτώσεις να παίρνει τα πάνω του.

Ο ρατσισμός δεν είναι φαινόμενο των καιρών, η μάστιγα του δεν σταμάτησε ποτέ ανά τους αιώνες. Κατά διαστήματα όμως συγκεκριμένες καταστάσεις τον φέρνουν ακόμα πιο έντονα στην επιφάνεια και η περίοδος που διανύουμε είναι μία από αυτές. Συνήθως είναι περίοδοι κρίσης και φτώχειας, όπου πάντα ψάχνουμε να βρούμε κάποιο θύμα, στη προκειμένη περίπτωση μας φταίνε οι οικονομικοί μετανάστες, ή οι παράνομοι, που όμως κάποιοι τους έφεραν εδώ αποκομίζοντας πολλά κέρδη! Τα εύκολα θύματα.
Οι Έλληνες είμαστε οι τελευταίοι στη σειρά που μπορούμε να υποστηρίζουμε τέτοιες τάσεις, αφού είμαστε μια χώρα που έχει στείλει εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες στο εξωτερικό, που έχει τόσους χιλιάδες ναυτικούς και σπουδαστές σε ξένα πανεπιστήμια.
Ο ρατσισμός δεν ξορκίζεται με ευχολόγια. Η παιδεία είναι ο βασικός του εχθρός και η ημιμάθεια ο καλύτερος φίλος του. Μοιάζει με τη Λερναία Ύδρα που έχει  πολλά κεφάλια και πρόσωπα. Οι διακρίσεις που αφορούν το χρώμα του δέρματος και τη καταγωγή των ανθρώπων, τη κοινωνική τάξη που ανήκουν, την εργασία που κάνουν, αλλά και πιο καθημερινά θέματα, π.χ. αν είναι κάποιος όμορφος ή άσχημος, αν είναι αδύνατος ή παχύς, αν η φυσική του υγεία είναι καλή, τα άτομα με ειδικές ανάγκες … και πόσα άραγε ακόμα, όλα είναι παρακλάδια του. Αυτός είναι και ο εύκολος τρόπος για να μπούμε σταδιακά στο κλίμα της σύγκρισης και της διάκρισης ανάμεσα στους ανθρώπους. Η συνέχεια γίνεται με ακόμα πιο έντονο τρόπο και στο ήδη έτοιμο μυαλό μας ωριμάζει η ιδέα ότι όποιος είναι διαφορετικός από μας είναι εχθρός μας, ή στη καλύτερη περίπτωση τον βάζουμε αυτόματα στο περιθώριο.
Δεν είμαι αισιόδοξη όσον αφορά την καταπολέμηση του ρατσισμού, θέλω όμως να ελπίζω ότι η κατανόηση των αρχών του είναι κάτι που ολοένα και περισσότερο μας απασχολεί. Αυτό είναι μια καλή αρχή. Ποτέ δεν θα μπορέσουμε να αποφύγουμε τις ακρότητες και μόνο όταν κάποιο από τα κεφάλια της Λερναίας Ύδρας κτυπήσει και τη δική μας πόρτα, τότε ίσως μπορέσουμε να έρθουμε στα λογικά μας.

Μουσική και Βιβλία.

Δευτέρα, 7 Απριλίου 2014

Σαν άνοιξη...

Πετάγεται η ελπίδα σαν ένα κλωνάρι μέσα από την άσφαλτο. Δε θέλει πολύ για να καρπίσει η ζωή, μια τρύπα μόνο στο τσιμέντο της αρκεί...
Φλογίζονται οι κορφές από τις ξελογιάστρες ανεμώνες, οι κάμποι γεμίζουν δροσόσταλα από κατακίτρινες μαργαρίτες και τα ποτάμια τρέχουν πιο αργά να προλάβουν τη θάλασσα...


Μη βιάζεσαι τόσο, ακούω μια φωνή μέσα μου. Κάτσε πάνω στη ξασπρισμένη πέτρα να ξαποστάσεις. Κανένα δαχτυλίδι δεν είναι πιο όμορφο από τη μικρή πασχαλίτσα που ερωτεύτηκε το δάκτυλο σου. Βγάλε τη μπούκλα από τα μάτια σου και κοίταξε άφοβα τον ήλιο. Μη φοβάσαι δε θα σου κάψει τα μάτια, είναι ακόμα άσαρκος από το χιόνι του χειμώνα. Σκαρφάλωσε στη πλαγιά και κόψε την ανεμώνη... εκείνη, τη πιο άτακτη. Άνοιξε με τα χέρια σου το ζεστό χώμα και φύτεψε την. Πότισε την μ' ένα δάκρυ και θα καρπίσει το χώμα ρίζες. Άφησε το σημάδι σου εκεί, δίπλα στη πέτρα. Χρόνο με το χρόνο θα σε περιμένει να ξαναπάς.
Ναι, είπα... κι ανέβηκα το λόφο. Υπόσχεση έδωσα, χαράς και άνοιξης.

Κείμενο: Άννα Γαλανού

Πέμπτη, 3 Απριλίου 2014

«Κανένας δεν είναι παιδί ενός κατώτερου Θεού»

Η συγγραφέας Άννα Γαλανού μιλά στο metrogreece.gr για το νέο της βιβλίο

Συνέντευξη στη Χριστίνα Διαμαντοπούλου 
(christina.diamantopoulou@gmail.com)


«Η Λένια και ο Φίλιππος είναι δυο μικροί θεοί, όπως όλοι μας άλλωστε. Καθένας τους μέσα του κουβαλά διαφορετικά θραύσματα της ανθρωπότητας. Μιας ανθρωπότητας πιστής στο κοινωνικό κατεστημένο και στις ταξικές διαφορές. Όταν, όμως, έρχεται η αγάπη, χρειάζεται μια στιγμή για να κυριαρχήσει ολοκληρωτικά στην ύπαρξή τους...». Το νέο μυθιστόρημα της Άννας Γαλανού, «Τότε που τραγουδούσαν οι θεοί» είναι ένας ύμνος στην απόλυτη αγάπη ενάντια στις ταξικές διαφορές και την κοινωνία! Η συγγραφέας μίλησε στο metrogreece.gr για το νέο της βιβλίο και τον διαφορετικό κόσμο που ξεδιπλώνεται στην ιστορία του...


Τι αποτέλεσε την έμπνευσή σας για το «Τότε που τραγουδούσαν οι θεοί»;


Ανέκαθεν ήθελα να γράψω ένα βιβλίο που θα έθιγε τις κοινωνικές και ταξικές διαφορές που χρόνια ταλανίζουν τις ανθρώπινες σχέσεις. Η έμπνευση ήταν μια σκέψη που έκανα παρατηρώντας κάποιο απόγευμα έναν μικρό κορμό από δένδρο που επέπλεε στη θάλασσα. Αμέσως μόλις το είδα μου δημιουργήθηκε έντονα μια παράξενη αίσθηση μοναξιάς. Σκέφτηκα ότι σαν να αποκόπηκε βίαια η ζωή του, δεν μπόρεσε ν’ ανθίσει και κατέληξε να είναι ένα άχρηστο κομμάτι ξύλου. Αυτή η εικόνα με οδήγησε να σκεφτώ ένα παραμύθι, που υπάρχει μέσα στο βιβλίο. Είναι το παραμύθι του ξυλοκόπου… Το αφηγείται ο παππούς στον εγγονό. Εκεί βρήκα και τους δυο βασικούς ήρωες του βιβλίου που ξεκίνησε να δημιουργείται μέσα στο μυαλό μου. Η συνέχεια ήταν να πλέξω την ιστορία… Το αποτέλεσμα είναι το βιβλίο που έχετε στα χέρια σας. 

Τι σημαίνει ο τίτλος του βιβλίου;

Αναφέρομαι στους μικρούς θεούς που όλοι κουβαλάμε μέσα μας. Το τραγούδι τους είναι το τραγούδι της ψυχής μας, των συναισθημάτων, της καρδιάς και όλων όσων συμβαίνουν στον καθένα από μας, στη πορεία της ζωής του. Είναι υπέροχο όταν μπορεί κάποιος ν’ ακούσει αυτή τη μελωδία, το ένα και μοναδικό τραγούδι που αντιστοιχεί αποκλειστικά και μόνο σ’ αυτόν. 

Στο βιβλίο σας περιγράφεται με πολλές λεπτομέρειες η ζωή των Ρομά. Από πού αντλήσατε όλες αυτές τις πληροφορίες;

Τους Ρομά τους θυμάμαι έντονα, όταν έρχονταν και κατασκήνωναν κοντά στο σπίτι μας στο χωριό μου. Μικρό παιδάκι ήμουν, ούτε καν στο Δημοτικό ακόμη, όμως το έσκαγα από το σπίτι μας και πήγαινα κοντά τους στα τσαντίρια. Ένα δυο χρόνια μετά σταμάτησαν να έρχονται. Τους θυμόμουν πάντα. Κάτι κέντριζε τη ψυχή μου. Πολλά χρόνια αργότερα τυχαία γνώρισα την Ελένη. Μια Ρομά που έμενε στο Αιγάλεω. Την παρακάλεσα να με αφήσει να μείνω κοντά της για να γνωρίσω τη φυλή της. Το έκανε με χαρά. Ήταν επιφυλακτικοί μαζί μου, δεν ανοίχτηκαν πολύ. Κατάφερα όμως στο μέτρο που μου επέτρεψαν οι ίδιοι, πίσω από τα μεγάλα χαμόγελά τους και τις σιωπές τους, να αντιληφθώ πολλά πράγματα γι' αυτούς. 

Θέλατε να περάσετε κάποιο μήνυμα στους αναγνώστες ή απλά να δείξετε τον άγνωστο –προς τους περισσότερους από εμάς – τρόπο ζωής τους;

Το βιβλίο έχει πολλά ηθογραφικά στοιχεία, όμως δεν εστιάζω αποκλειστικά εκεί. Ναι, ασφαλώς η μια μου σκέψη ήταν να γνωρίσουμε τον διαφορετικό τρόπο ζωής των τσιγγάνων, που πλέον αποτελεί παρελθόν σαν μια φυλή με διαφορετική κουλτούρα από ότι ξέρουμε. Άκουσα πολλές αφηγήσεις γι' αυτόν τον τρόπο από τους ίδιους τους τσιγγάνους. Δεν περιγράφω όπως θα είδατε το στοιχείο του ‘’φολκλόρ’’, το άφησα απ' έξω γιατί έχουν ειπωθεί πολλά για τη... φούστα κλαρωτή! 
Σκοπός μου επί της ουσίας ήταν να εστιάσω σ’ αυτό που σας ανέφερα στην αρχή. Στις ταξικές διαφορές, στον ρατσισμό και στην αντιμετώπιση ανθρώπου από άνθρωπο. Το μήνυμα που προσπάθησα να περάσω μέσα από το βιβλίο μου ήταν αυτό. Ό,τι δηλαδή δεν θεωρώ κανένα άνθρωπο παιδί ενός κατώτερου Θεού.

Οι Έλληνες είναι ρατσιστές;

Ρατσισμός σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, που έστειλε τόσους μετανάστες σε όλο τον κόσμο, δεν θα έπρεπε να υπάρχει ούτε σαν ιδέα. Θεωρώ ότι αυτοί που κρίνουν τους ανθρώπους από το χρώμα, τη θρησκεία και τα πιστεύω τους δεν μπορούν να θεωρούνται οι ίδιοι προστάτες ιδανικών. Η κρίση που βιώνουμε, επιτείνει αυτές τις αντιθέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους, όταν ορισμένοι προσπαθούν με λάθος τρόπο να χρεώσουν ανθρώπους που ψάχνουν μια θέση στον ήλιο και να τους ρίξουν το ανάθεμα. Θέλω να τονίσω επίσης ότι υπάρχουν πολλοί Έλληνες μετανάστες, ναυτικοί όπως και σπουδαστές στο εξωτερικό, που δέχονται ρατσιστικές επιθέσεις από ανθρώπους με παρόμοιες Εθνικιστικές ιδέες. 
Ξεκάθαρα είμαι εναντίον του ρατσισμού. Δεν τον δέχομαι, με προσβάλει σαν άνθρωπο.

Το βιβλίο είναι ύμνος στον αληθινό έρωτα που μάχεται εναντίον των πάντων. Υπάρχουν σήμερα ή τα συναισθήματα έχουν γίνει πιο επιφανειακά;

Πιστεύω στον απόλυτο έρωτα, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Αυτό για μένα δεν αλλάζει, είναι διαχρονικό. Θα σας φανεί ίσως ρομαντικό, όμως πιστεύω ότι ο έρωτας μας κτυπά άπαξ τη πόρτα. Είναι δυνατός, ανατρεπτικός, δεν ξέρει κανόνες, δεν υπακούει σε λογικές, μπορεί να φέρει τα πάνω κάτω στη ζωή σου, όμως αυτή είναι και η δύναμη του. Είναι αυτό που τον ξεχωρίζει από όλα τα άλλα συναισθήματα. Πάντα υπάρχει, ζει και στοχεύει. Αυτός δεν λαθεύει, εμείς λαθεύουμε που δεν τον αντιλαμβανόμαστε και πολλές φορές τον προσπερνάμε. Γνωρίζω ανθρώπους που είναι απίστευτα ερωτευμένοι, που κρατιούνται ακόμα από το ένα χέρι και βολτάρουν στη παραλία, ενώ με το άλλο ακουμπούν στο μπαστούνι τους! Αυτό είναι μαγεία. Είναι ένα από τα πιο συγκινητικά πράγματα που έχω δει. 

Σας αρέσουν τα happy ends; Πιστεύετε ότι ο κόσμος τα προτιμάει ή επιθυμεί μια ρεαλιστική εξέλιξη;

Μου αρέσουν πολύ. Από τη φύση μου είμαι αρκετά αισιόδοξο άτομο και πραγματικά δεν υπάρχει κανένας λόγος να γράψω ένα τρυφερό, ερωτικό μυθιστόρημα και να του δώσω ένα κακό τέλος. Η ζωή μας σήμερα είναι πολύ δύσκολη, μας δίνει πολλές στεναχώριες. Καμιά φορά είναι αδιέξοδη, έτσι ο συγγραφέας έχει περιθώριο να δώσει ελπίδα, αντοχή, προοπτικές στον αναγνώστη του με την ιστορία που θα του πει. Δεν μου αρέσει η ωραιοποίηση των πραγμάτων, έτσι κι εγώ ταλαιπωρώ πολύ τους ήρωες μου, όμως στο τέλος τους δικαιώνω. Μακάρι να συνέβαινε έτσι και στην αληθινή ζωή.

Έχετε γράψει και παιδικά βιβλία. Ποιο κοινό σας προκαλεί περισσότερο να κερδίσετε;

Το κέρδος για τον συγγραφέα είναι η αποδοχή του έργο του από τους αναγνώστες και θεωρώ ότι μέχρι τώρα η αποδοχή του κόσμου σε ό,τι έχω γράψει είναι θετική. Τους ευχαριστώ γι' αυτό. Για μένα είναι το μεγαλύτερο δώρο. 
Το παιδικό βιβλίο είναι το πιο δύσκολο απ’ όλα. Ο συγγραφέας με τη πένα του ‘’μιλά’’ σε μικρά παιδιά, που διαμορφώνουν χαρακτήρα και πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεχτικός στο τρόπο που θα περιγράψει το οτιδήποτε. Το μυθιστόρημα μου παρέχει μεγαλύτερη ελευθερία να εκφραστώ. Όμως και πάλι είμαι πολύ προσεχτική στις εκφράσεις μου, στη γλώσσα και στα αδιέξοδα που αποφεύγω να θέτω σαν λύσεις. Πάντα στην άκρη του μυαλού μου σκέφτομαι ότι ποτέ δεν ξέρεις πόσο μπορείς να επηρεάσεις ένα άνθρωπο μ’ αυτά που γράφεις, ιδίως ένα νέο άνθρωπο. 
Το γράψιμο εν τέλει, σε όλες τις μορφές του, αποτελεί από μόνο του μια πρόκληση για μένα.

Έχετε έτοιμο ή γράφετε κάποιο νέο βιβλίο;

Πάντα γράφω. Αφήνω τον εαυτό μου να εκφράζεται ανάλογα με πως νιώθω. Κάποια απ’ αυτά τα κομμάτια αποτελούν πολλές φορές εφαλτήριο για ένα καινούριο βιβλίο. Συνήθως αυτό μου συμβαίνει. Αυτό τον καιρό, όχι δεν γράφω κάτι συγκεκριμένο, όμως δουλεύω κάτι εδώ και πολύ καιρό. 

Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;

Δεν σχεδιάζω ποτέ το μακρυνό μέλλον. Παίρνω αυτό που μου δίνει καθημερινά η ζωή και προσπαθώ να είμαι αποτελεσματική. Επικεντρώνομαι αποκλειστικά σε βραχυπρόθεσμα σχέδια. Μπροστά μου έχω τη περιοδεία για το βιβλίο μου. Ξεκινώ από τη Θράκη και στη συνέχεια θα επισκεφτώ πολλές πόλεις.
Εδώ θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Εκδοτικό μου Οίκο, τη Διόπτρα, για την αμέριστη συμπαράσταση, την οργάνωση και την εμπιστοσύνη με την οποία με τιμούν.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα
http://www.dioptra.gr/Vivlio/345/712/Tote-pou-tragoudousan-oi-theoi/