Παρασκευή, 29 Μαΐου 2015

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ


Η απόφαση για την ‘’Επιχείρηση Ερμής’’ - «Unternehmen Merkur», που αφορούσε την κατάληψη της Κρήτης πάρθηκε από τον ίδιο τον Χίτλερ στις 25 Απριλίου του 1941. Ο Χίτλερ επιδίωκε την κυριαρχία του στην Μεσόγειο, αμέσως μετά την Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, δηλαδή την εκστρατεία και εν συνεχεία κατάκτηση  της Ρωσίας. Το αμέσως επόμενο σχέδιο των Ναζί ήταν η εξόρμηση και κατάληψη των χωρών της Βόρειας Αφρική με εφαλτήριο την Κρήτη.

Η αεροπορική – αεροαποβατική επιχείρηση εναντίον της Κρήτης ξεκίνησε στις 20 Μαΐου του 1941 και έληξε στο τέλος του μήνα με την κατάληψη του νησιού από τα Χιτλερικά στρατεύματα. Θεωρείται και είναι μια από τις σημαντικότερες και σπουδαιότερες μάχες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.


Οι Γερμανοί αποφάσισαν να επιτεθούν στη Κρήτη μέσω αέρος επειδή οι Σύμμαχοι κυριαρχούσαν σθεναρά σε ξηρά και θάλασσα κι έτσι δεν ήθελαν να το διακινδυνεύσουν. Αποφάσισαν να καταλάβουν την Κρήτη ρίχνοντας χιλιάδες αλεξιπτωτιστές σε ένα μεγάλο μέρος του νησιού. Αυτή ήταν μια απόφαση πρωτόγνωρη, ακόμα και μέχρι σήμερα. Με 1190 αεροπλάνα και 30.000 άνδρες η επιχείρηση των Γερμανών ξεκίνησε με επικεφαλής τον  πτέραρχο Κουρτ Στούντεντ. Συμμετείχαν και 3.000 Ιταλοί στρατιώτες.

Στην Κρήτη υπήρχαν Έλληνες, Βρετανοί, Νεοζηλανδοί και Αυστραλοί στρατιώτες με επικεφαλής τον Νεοζηλανδό Στρατηγό, Μπέρναρντ Φράιμπεργκ. Ο αριθμός τους ήταν περίπου ίδιος με των Γερμανών όμως το μεγάλο μειονέκτημα ήταν πως δεν υπήρχε επαρκής οπλισμός ή αυτός που υπήρχε ήταν απαρχαιωμένος, οι δε Κρήτες υπερασπιστές του νησιού δεν είχαν απολύτως τίποτα για να πολεμήσουν.

Το τραγικό επίσης είναι πως οι Σύμμαχοι γνώριζαν για την επίθεση  στην Κρήτη, είχαν καταφέρει να σπάσουν τους κωδικούς των Γερμανών (Επιχείρηση Αίνιγμα) όμως λόγω διαφωνιών με τους Εγγλέζους στο Λονδίνο και καθυστερήσεων στη λήψη καθοριστικών αποφάσεων,  έχασαν δυστυχώς το πλεονέκτημα.


Σε δυο μέτωπα επιτέθηκαν οι Ναζί το πρωί της 20ης Μαίου του 1941. Στο αεροδρόμιο του Μάλεμε και στην ευρύτερη περιοχή του νομού Χανίων. Όλοι οι κάτοικοι της περιοχής με ό,τι μέσα διέθεταν, μαχαίρια, τσουγκράνες, φτυάρια, σκαλίδες και άλλα γεωργικά εργαλεία, αλλά και όπλα από την εποχή ακόμα της Κρητικής Επανάστασης προσπάθησαν να αναχαιτίσουν την Γερμανική λαίλαπα. Ο άμαχος πληθυσμός του νησιού προέτασσε τα στήθη του για να μην πατήσουν ‘’οι Γερμαναράδες’’, όπως χαρακτηριστικά έλεγαν.

Οι Γερμανοί βρέθηκαν απροετοίμαστοι  μπροστά σ’ αυτό τον κόσμο που πολεμούσε με νύχια και με δόντια εναντίον τους, ενώ παράλληλα είχαν λανθασμένες πληροφορίες και πίστευαν ότι οι μάχιμοι άνδρες που βρίσκονταν στην Κρήτη δεν ξεπερνούσαν τους 5.000,  έτσι η έκπληξη τους ήταν μεγάλη και οδυνηρή γιατί τουλάχιστον στην αρχή της επίθεσης οι απώλειες τους ήταν μεγάλες.
Νωρίς το απόγευμα της ίδιας μέρας αλεξιπτωτιστές άρχισαν να πέφτουν  στο Ρέθυμνο και λίγο αργότερα και στο Ηράκλειο. Τα μέτωπα πλέον εναντίον του νησιού ήταν τέσσερα. Χανιά, Μάλεμε, Ρέθυμνο και Ηράκλειο. 

Η πρώτη μέρα της Μάχης της Κρήτης έληξε με μεγάλες απώλειες για τους Γερμανούς και αβέβαια έκβαση. Ο διοικητής των γερμανικών δυνάμεων, δεν μπορούσε να το πιστέψει γιατί θεωρούσε περίπατο την απόβαση στη Κρήτη και αυτό είχε υποσχεθεί και στον Χίτλερ.

Στα Χανιά είχε εγκατασταθεί από καιρό ο Βασιλιάς Γεώργιος Β' και η εξόριστη Ελληνική Κυβέρνηση με τον Εμμανουήλ Τσουδερό, όμως το ίδιο βράδυ της επίθεσης όλοι μαζί μεταφέρθηκαν με βρετανικό πολεμικό πλοίο στην Αίγυπτο.


Από τα ξημερώματα της 21ης Μαΐου οι μάχες συνεχίσθηκαν με ιδιαίτερη σφοδρότητα και στα τέσσερα μέτωπα. Οι Γερμανοί επικεντρώθηκαν στην κατάληψη του αεροδρομίου του Μάλεμε, όπως ήταν ο πρωταρχικός τους στόχος και τα κατάφεραν προς το τέλος της ημέρας. Επωφελήθηκαν από την ασυνεννοησία στις τάξεις των Συμμάχων, αλλά και πάλι υπέστησαν μεγάλες απώλειες.

Η κατάληψη του αεροδρομίου ήταν στρατηγικής σημασίας για την εξέλιξη των επιχειρήσεων. Οι Γερμανοί ξεκίνησαν να μεταφέρουν μεγάλες και ισχυρές δυνάμεις από την Ελλάδα και με τον σύγχρονο οπλισμό που διέθεταν ήταν θέμα χρόνου η κυριαρχία τους στη Μεγαλόνησο.

Στις 28 Μαΐου οι Γερμανοί είχαν απωθήσει τις συμμαχικές δυνάμεις προς τα νότια, καθιστώντας τον αγώνα τους μάταιο. Έτσι, το Λονδίνο αποφάσισε την απόσυρση των δυνάμεων της Κοινοπολιτείας από την Κρήτη και τη μεταφορά τους στην Αίγυπτο. Όσες μονάδες δεν τα κατάφεραν, παραδόθηκαν στους Γερμανούς. Πολλοί Έλληνες μαχητές και μαζί τους και 500 Βρετανοί ανέβηκαν στα απρόσιτα βουνά της Κρήτης για να συνεχίσουν τον αγώνα. Την 1η Ιουνίου, με την παράδοση 5.000 μαχητών στα Σφακιά, έπεσε η αυλαία της Μάχης της Κρήτης.

Οι απώλειες για τους Συμμάχους ήταν: 3.500 νεκροί, 1.900 τραυματίες και 17.500 αιχμάλωτοι. Οι Γερμανοί, σύμφωνα με δικά τους στοιχεία, είχαν 3.986 νεκρούς και αγνοούμενους, 2.594 τραυματίες, ενώ έχασαν 370 αεροπλάνα. Σύμφωνα, όμως, με συμμαχικούς υπολογισμούς, οι γερμανικές απώλειες ξεπέρασαν τις 16.000.
Η Μάχη στην Κρήτη ονομάστηκε και «Νεκροταφείο των Γερμανών αλεξιπτωτιστών», εξαιτίας των μεγάλων απωλειών τους, γεγονός που ανάγκασε τον Χίτλερ να διατάξει τον τερματισμό κάθε αεραποβατικής επιχείρησης στο μέλλον.


Η επέλαση των Γερμανών στην Κρήτη όπως και σε όλη την Ελλάδα άφησε πολλές ανοιχτές πληγές που μέχρι σήμερα αιμορραγούν. Χωριά όπως η Κάνδανος, τα Ανώγεια και η Βιάννος καταστράφηκαν ολοσχερώς από τα ναζιστικά στρατεύματα, ενώ σε κάθε γωνιά του νησιού υπάρχουν μνημεία που μας παραπέμπουν στα γεγονότα εκείνης της εποχής.


Η σφαγή της Βιάννου, Ηράκλειο 14,15,16 Σεπτεμβρίου 1943

Η σφαγή της Βιάννου αναφέρεται στη μαζική εξόντωση άμαχου πληθυσμού περίπου 20 χωριών της Βιάννου (Κάτω Σύμη, Αμιρά, Πεύκος, Άγιος Βασίλειος, Άνω Βιάννος, Κρεββατάς, Καλάμι, Ρίζα, Μουρνιές, Μύθοι, Μάλλες , Κεφαλόβρυσο) από τα γερμανικά στρατεύματα κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και σε μία από τις πλέον βιαιότερες σφαγές κατά τη διάρκεια της κατοχής στην Ελλάδα. Οι δολοφονίες αυτές, με περισσότερους από 500 νεκρούς πραγματοποιήθηκαν στις 14, 15 και 16 Σεπτεμβρίου 1943 και συνοδεύτηκαν από πυρπόληση των περισσότερων χωριών, λεηλασία και καταστροφή της συγκομιδής. Η επιχείρηση έγινε κατόπιν εντολής του στρατηγού Friedrich-Wilhelm Müller, σε αντίποινα για την υποστήριξη και συμμετοχή του τοπικού πληθυσμού στην αντίσταση της Κρήτης. Ο Müller, ο οποίος απέκτησε το παρατσούκλι "Ο Χασάπης της Κρήτης», εκτελέστηκε μετά τον πόλεμο για τη συμμετοχή του στη σφαγή.

Η πυρπόληση της Κανδάνου, Χανιά 3 Ιουνίου 1941

Στο χωριό Κάνδανος πολλοί Γερμανοί έχασαν τη ζωή τους και για το λόγο αυτό το έκαψαν ολοσχερώς. Μάλιστα δεν επέτρεπαν σε κανένα άνθρωπο ούτε να το πλησιάσει. Τοποθέτησαν τρεις πινακίδες, όπου και παραδέχονται το έγκλημα τους, κάτι που πάντα απέφευγαν να κάνουν, ώστε  να μην μείνει τίποτα στην ιστορία που να τους χρεώνει στο μέλλον.
Στην Κάνδανο όμως ξέφυγαν. Το μένος τους ήταν τόσο μεγάλο που ήθελαν να αφήσουν το στίγμα  της καταστροφής τους. Τοποθέτησαν τη μία πινακίδα προς τη μεριά της Παλιόχωρας και την άλλη προς το δρόμο των Χανίων, κι έγραψαν: ''Δια τη κτηνώδη δολοφονία Γερμανών αλεξιπτωτιστών από άνδρες, γυναίκες, παιδιά και ιερείς του χωριού, που τόλμησαν να αντισταθούν στο Μεγάλο Ράιχ, καταστρέψαμε τη Κάνδανο εκ θεμελίων για να μην ξανακτιστεί ποτέ''.
Την τρίτη πινακίδα την έβαλαν στην είσοδο του χωριού κι έγραψαν: ''Εδώ υπήρχε κάποτε η Κάνδανος. Καταστράφηκε σαν αντίποινα για τη δολοφονία 25 Γερμανών αξιωματικών''.

Επιμέλεια κειμένου: Άννα Γαλανού
Πηγές :

Τρίτη, 7 Απριλίου 2015

Ποιήματα και στίχοι για τη θάλασσα

Ανέκαθεν η θάλασσα αποτελούσε έμπνευση για τους ποιητές, τους μουσικούς, τους ζωγράφους και τους λογοτέχνες. 


Η αέναη κίνηση και η απεραντοσύνη της, το σμίξιμο της με το τέλος κάθε ορίζοντα, ο ήχος της μουσικής των κυμάτων και η σιωπή της γαλήνης της, οι φεγγαρόδρομοι που διάπλατοι ανοίγονται τις πανσέληνες νύχτες και το αντιφέγγισμα των άστρων σαν διαμαντένιες πυγολαμπίδες πάνω της, είναι ο καμβάς που απλώνονται λόγια,  μουσική και εικόνες σαν τα λευκά και πολύτιμα μαργαριτάρια του βυθού της.


Υπάρχουν όμως και τα συναισθήματα που αυτά είναι ακόμα πιο πολύ αποφασισμένα να λειτουργήσουν με δύναμη, ορμή και ένταση στο θυμικό κάθε λογοτέχνη.

Το ατελεύτητο απέραντο της πάντα λειτουργεί σαν καταλύτης στην αναμονή και την ελπίδα.
Το αδιευκρίνιστο βάθος και τα αγριεμένα της κύματα, επιφέρουν κράτημα φόβου, αλλά ταυτόχρονα κρύβουν μέσα τους σαν λύτρωση την αγωνία της προσμονής για τη γαλήνη που έπεται στη συνέχεια.
Η πάλη ανάμεσα στα θαλασσινά στοιχειά της και στις ανθρώπινες υπάρξεις που αποτόλμησαν να τα παλέψουν και να βγουν στ’ ανοικτά, είναι επιβεβαίωση ή αλλιώς η επικράτηση ανάμεσα στο καλό και στο κακό…

Κι όλα αυτά  μαζί, εικόνες και συναισθήματα, αν τα αθροίσεις είναι πολλά. Ομορφιά μα και πλάνη, αγώνας για νίκες και ήττες, νηνεμία μα και ταραχή, και μπλε, πολύ μπλε... ένα ατέλειωτο βαθύ μπλε που δεν περισσεύει για να μερώσει τα πάθη της ψυχής.


Από γενέσεως κόσμου οι αναφορές στη θάλασσα αποτελούσαν πάντα καταλύτη της ιστορίας. Μάχες και αγώνες δόθηκαν για ένα κομμάτι από το μπλε της, θεριά περιγράφηκαν για να δημιουργήσουν το δέος της απεραντοσύνης της και Θεοί αναστήθηκαν για να δοξάσουν και να περιφρουρήσουν τον όμορφο θαλασσινό της κόσμο.


Ολόκληρες πολιτείες στήθηκαν στα βάθη των ωκεανών της, με παντοκράτορες τα θαλάσσια πλάσματα και τα τέρατα που διεκδικούσαν το χρυσό μαργαριτάρι από το μαγεμένο στρείδι. Γοργόνες πλάστηκαν μέσα στη φαντασία των ανθρώπων γιατί δεν είχαν άλλο τρόπο να περιγράψουν την ομορφιά των γυναικών που δήθεν μέσα τους έκρυβαν τα κύματα.

Κι όσο ο κόσμος προχωρούσε και οι περισσότεροι μύθοι άρχισαν να ξεπέφτουν  στα ανθρώπινα μάτια,  το ρόλο και το λόγο τους ανέλαβαν οι ποιητές, οι ζωγράφοι, οι μουσικοί και οι λογοτέχνες.


Αυτοί είναι οι σύγχρονοι υμνωδοί μιας Θεότητας που αντιστέκεται σε κάθε φθορά και πάντα μένει στο μυαλό μας σαν ένα αδιευκρίνιστο βαθύ μυστικό γεμάτο με εικόνες, προσμονή και ελπίδα. 

Κείμενο : Άννα Γαλανού http://blog.annagalanou.gr/

Δευτέρα, 9 Μαρτίου 2015

Γιάννης Τσαρούχης - Ένας ξεχωριστός ζωγράφος



Τα πρώτα χρόνια. 

Ο Γιάννης Τσαρούχης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1910. Η οικογένεια του ζωγράφου καταγόταν από τα Ψαρά. Το 1927 μετακόμισαν από τον Πειραιά στην Αθήνα, αλλά ο Τσαρούχης είχε ήδη επηρεαστεί από το θέατρο Σκιών του Καραγκιόζη και τα νεοκλασικά κτίρια της περιοχής που μεγάλωσε. Παρόλο που από έξι ετών ζωγράφιζε και σχεδίαζε κοστούμια, όταν ήταν μικρός ήθελε να γίνει ακροβάτης, γιατί του «άρεσε πολύ το ιπποδρόμιο». Οι γονείς του από την άλλη, τον φαντάζονταν σπουδαίο δικηγόρο ή μηχανικό. Δύο χρόνια αργότερα ,το 1929, παρουσίασε την πρώτη του έκθεση στο «Άσυλο Τέχνης», που γνώρισε μεγάλη επιτυχία.

«Πρέπει να βοηθήσουμε τη νεολαία που ενδιαφέρεται για την τέχνη να έχει μια πλήρη γνώση της τέχνης. Αλλά νομίζω ότι είναι αδικία να προσπαθούμε να μάθουμε αυτούς που δεν ενδιαφέρονται για τέχνη τι είναι τέχνη. Θέλω οι οπαδοί της τέχνης να είναι αυθόρμητοι και να έχουν αληθινή κλήση προς την τέχνη. Δεν νομίζω ότι πρέπει να υποχρεώσουμε τους ανθρώπους να εκτιμούν την τέχνη αν δεν το 'χουν φυσικό τους ­ αλλά μόλις δούμε ότι ενδιαφέρονται θα πρέπει να τους δίνουμε όλα τα μέσα ­ γιατί αυτό θα δημιουργήσει υποκριτές και σνομπ ανθρώπους οι οποίοι θα γεμίζουν τα κενά της ζωής τους με υποκρισία περί τέχνης». 

Πίνακες του Γιάννη Τσαρούχη. Μουσική, Μάνος Χατζιδάκις 

Οι επιρροές και τα ταξίδια του Τσαρούχη

 Έπειτα από την έκθεση, φοίτησε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών έως το 1933. Ορισμένοι από τους καθηγητές του ήταν ο Κωνσταντίνος Παρθένης, ο Δημήτρης Μπισκίνης (γνωστός διακοσμητής), ο Θωμάς Θωμόπουλος (γλύπτης) και ο Γιώργος Ιακωβίδης. Ο περίφημος αρχιτέκτονας Δημήτρης Πικιώνης πρότεινε στον ζωγράφο να μαθητεύσει κοντά στον Κωνσταντίνο Παρθένη, όπως κι έγινε. Παράλληλα με την σχολή Καλών Τεχνών, ο Γιάννης Τσαρούχης έπαιρνε σημαντικά μαθήματα για τη ζωή και την τέχνη, καθώς ήταν και βοηθός του Φώτη Κόντογλου. Από τον Αϊβαλιώτη ζωγράφο, ο Τσαρούχης γνώρισε την τέχνη της βυζαντινής αγιογραφίας.

Το 1936 πραγματοποίησε το πρώτο του ταξίδι στην πρωτεύουσα της Γαλλίας, αλλά και στην Ιταλία. Επιθυμία του ήταν να γνωρίσει τα καλλιτεχνικά ρεύματα της Αναγέννησης και του Ιμπρεσιονισμού, αλλά και να δει από κοντά έργα σπουδαίων καλλιτεχνών, όπως ήταν ο Ματίς. Προτού εγκατασταθεί μόνιμα στο Παρίσι το 1967, ταξίδεψε εκεί τουλάχιστον άλλες δύο φορές. Η μία για να να αναπνεύσει καλύτερα από την καλλιτεχνική και πολιτική ασφυξία της χούντας και η άλλη για να ακολουθήσει μια θεραπεία η αδελφή του. Πέρα από τη ζωγραφική, ο Γιάννης Τσαρούχης, ήδη από το 1928, είχε ασχοληθεί ενεργά και με το θέατρο. Μάλιστα, τα κοστούμια και τα σκηνικά για την παράσταση του Εθνικού Θεάτρου Πριγκίπισσα Μαλένα, τα είχε επιμεληθεί ο ίδιος. Ακολούθησαν συνεργασίες με την Έλλη Παπαδημητρίου και τον Κάρολο Κουν, όπου μαζί και με τον Διονύση Δεβάρη ίδρυσαν το 1934, τη Λαϊκή Σκηνή. Το 1977 ανέβασε τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη.


Το 1947 πραγματοποίησε 2 ατομικές εκθέσεις με υδατογραφίες και θεατρικά προσχέδια. Το 1950 μετέβη εκ νέου στο Παρίσι όπου ένα χρόνο μετά,το 1951, εξέθεσε στο Παρίσι και στο Λονδίνο στη "Ρέτφρη Γκάλερυ", ενώ το 1953 υπέγραψε συμβόλαιο με τη γκαλερί Ιόλας της Ν. Υόρκης. Το 1956 υπήρξε υποψήφιος για το βραβείο Γκούγκενχαϊμ και το 1958 πήρε μέρος στη Μπιενάλε της Βενετίας. Το 1967 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι. Το 1982 εγκαινιάστηκε το Μουσείο Γιάννη Τσαρούχη στο Μαρούσι, στο σπίτι του καλλιτέχνη, που ο ίδιος μετέτρεψε σε Μουσείο παραχωρώντας την προσωπική συλλογή των έργων του. Παράλληλα λειτουργεί το Ίδρυμα Τσαρούχη με σκοπό τη διάδοση του έργου του ζωγράφου.

(Από τον τόμο Αγαθόν το εξομολογείσθαι, Καστανιώτης 1989)

Αυτοί οι ζεϊμπέκηδες ήταν ντυμένοι με τις παλιές στολές τους και έμοιαζαν πολύ μ’ αυτούς που είχε ζωγραφίσει ο Γύζης και ο Λύτρας. Ο ένας απ’ αυτούς, ως τριανταπέντε χρονών, μιλούσε καλά ελληνικά και μου έλεγε διάφορα πράγματα. Ιδίως μου μιλούσε για το πώς χόρευε ένας νεαρός που ήταν μαζί τους και όλο έλεγε ότι κανείς δεν τον φτάνει στο χορό.
Προς το ηλιοβασίλεμα, όταν ξεκίνησε το πλοίο για την Πόλη, ο νεαρός χόρεψε πάνω στο κατάστρωμα.Ήταν κοντός και χοντροκόκαλος, αλλά μόλις άρχισε να κινείται πραγματικά μετεμορφώθη. Δεν ήταν πια το ίδιο πρόσωπο. Την ανδρεία του, γιατί ήταν ανδρείος πολύ, σχεδόν άγριος, συνεπλήρωνε περίεργα ένα είδος ταπεινότητος και ένα είδος ευγνωμοσύνης, που δεν ήταν γνωστό ποιον απευθύνεται και ήταν σαν να ευγνωμονεί, με πολλή σεμνότητα ένα θεό, για το θαύμα που είναι η ζωή. Τον συνόδευε ένα τουμπελέκι, που χτυπούσε ένας άλλος ζεϊμπέκης, στο μαγικό ρυθμό 9/8. 

Γιάννης Τσαρούχης - Μάνος Χατζιδάκης

Στα βουνά της Αλβανίας, κοντά στη Φτέρα, άκουσα για πρώτη φορά το ζεϊμπέκικο που τα λόγια του αρχίζουν ως εξής: Μέσα στης ζωής τα μονοπάτια, μπρος στ’ αρχοντικά σου σκαλοπάτια…
Είχα γνωρίσει ως τότε τα τραγούδια της Ρόζας Εσκενάζι και ήμουν θαμώνας της στο κέντρο της οδού Δώρου που, πολλές φορές, πήγαινα παρέα με τον βυζαντινολόγο Ξυγγόπουλο , τον Κόντογλου και άλλοτε με τον Τζούλιο Καΐμη. Μα το ζεϊμπέκικο που άκουσα στην Αλβανία ερχόταν από έναν άλλο κόσμο, διαφορετικό, που μου απεκάλυπτε μια άλλη πλευρά του ανθρώπου. Το ζεϊμπέκικο και τα ρεμπέτικα υπήρχαν βέβαια, ήδη από το 1900 και οι μεγάλοι του ρεμπέτικου είχαν δημιουργήσει αριστουργήματα. Αλλά οι αστικές προκαταλήψεις είχαν βρει έναν τρόπο να το αποκρύψουν, ακόμη και απ’ αυτούς που τους ενδιέφερε. Όταν έφυγαν οι Γερμανοί και ήρθαν οι Εγγλέζοι με τους Έλληνες από τη Μέση Ανατολή, μαζί με το σουίνγκ άρχιζε να ανθίζει με μια νέα βλάστηση, και υπό νέο πνεύμα, το πανάρχαιο ζεϊμπέκικο.

Γιάννης Τσαρούχης - Βασίλης Τσιτσάνης 

Ο κεντρικός του ναός για μας τους Αθηναίους ήταν το κέντρο “Ο Μάριος” σ’ ένα σπίτι της οδού Ίωνος δεύτερο πάτωμα, όπου άκουσα για πρώτη φορά τον Τσιτσάνη. Η λέξη ναός δεν είναι υπερβολή. (…) Ο χαρακτήρας του ναού εδίδοντο και ενισχύονταν από την αυστηρότητα του διευθυντή που δεν επέτρεπε την παραμικρή σύγκρουση, πολύ περισσότερο το μεγάλο καβγά για παραγγελιές και άλλες ασήμαντες αφορμές. (…)
Παρά τους ενθουσιασμούς των ξένων επισήμων και ανεπισήμων, το ζεϊμπέκικο μένει κατιτί το ερμητικό στην ουσία του και είναι προσιτό, αληθινά προσιτό, μόνο σ’ αυτούς από τους Έλληνες που έχουν αληθινά ορφική μύηση. Λόγια φθαρμένα που δεν μπορούν να εκφράσουν την ουσία, για την οποία ο αμύητος μένει καχύποπτος.

Το έργο του Γιάννη Τσαρούχη. 

Πίνακες του Γιάννη Τσαρούχη. Μουσική, Μάνος Χατζιδάκις 

Ο ιδιόρρυθμος χαρακτήρας του ζωγράφου φαίνεται και στο έργο του. Η Ελλάδα και το Βυζάντιο είναι πάντα εμφανή στις δημιουργίες του. Μαγεμένος από τη βυζαντινή τέχνη, συνεργαζόταν συχνά με τον Κόντογλου. Δεν παρέλειψε, όμως και να σκηνογραφεί αρχαιοελληνικές τραγωδίες. Στους πίνακές του φαίνεται το μεγαλείο της ελληνικής παράδοσης, της ελληνικής λαογραφίας, αλλά και στοιχεία από την περιοχή που μεγάλωσε, τον Πειραιά. Πάντα προσπαθούσε να μάθει νέα πράγματα και τεχνικές. Ο ίδιος για το έργο του έχει πει: «Δύο είναι οι βασικές αναζητήσεις μου παρ΄όλες τις χίλιες διαφορές που παρουσιάζουν τα έργα μου μεταξύ τους. Η μία είναι νεοκλασική και προσπαθεί να αφομοιώσει το αρχαίο κλασικό ιδεώδες, όπως το εξέφρασε το Μπαρόκ και η Αναγέννηση. Η άλλη μου τάση είναι να εκφράσω όλες μου τις αντιρρήσεις για το ίδιο το ιδανικό μου». Αξίζει να σημειωθεί πως ο ζωγράφος ασχολήθηκε με το ζήτημα του ομοφυλοφιλικού έρωτα, που εμφανιζόταν κάπως συγκαλυμμένο σε ορισμένα έργα του. Αν και η εποχή ήταν πιο συντηρητική από σήμερα, ο Τσαρούχης και η θεματολογία του αντιμετωπίστηκαν με σεβασμό. 


Το 1956, ήταν υποψήφιος για το βραβείο Γκούγκενχαϊμ, ενώ μεταξύ των πολλών εκθέσεων που πραγματοποίησε, πήρε μέρος και στη Μπιενάλε της Βενετίας το 1958. Το 1981 ίδρυσε το Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη κι έναν χρόνο αργότερα, το 1982, εγκαινιάστηκε το Μουσείο Γιάννη Τσαρούχη στο Μαρούσι, με σκοπό την  προβολή και τη μελέτη του έργου του. Πέθανε στις 20 Ιουλίου του 1989, σε ηλικία 79 ετών. Δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει το ανέβασμα της θεατρικής παράστασης, «Ορέστης» του Ευριπίδη, που είχε αναλάβει. 

Παράλληλα με τη ζωγραφική ο Γιάννης Τσαρούχης ασχολήθηκε και με τη θεατρική σκηνοθεσία και μάλιστα από το 1928. Σχεδίασε σκηνικά και ενδυμασίες για τα θέατρα "Εθνικό" ή "Βασιλικό", "Κοτοπούλη", "Δημοτικό" Πειραιώς κ.ά. ειδικά πρόζας καθώς και για το κλασσικό έργο "Ρωμαίος και Ιουλιέττα" που ανεβάσθηκε το 1954, στο τότε Βασιλικό κήπο και σήμερα "Εθνικό".

Ο Γιάννης Τσαρούχης έμεινε στην ιστορία ως ο σύγχρονος Έλληνας καλλιτέχνης που έκανε γνωστή τη λαϊκή παράδοση και τη βυζαντινή τέχνη πέρα από τα ελληνικά σύνορα, με τη βοήθεια του Ιόλα, που τον ενέπνευσε να ζωγραφίσει νεοκλασικά κτίρια και ναύτες. Υπήρξε μία ανήσυχη προσωπικότητα που ποτέ δεν έπαψε να εργάζεται και να ασχολείται με την ουσία της ζωγραφικής τέχνης.

Επιμέλεια ανάρτησης : Άννα Γαλανού http://annagalanou.blogspot.gr/

Ευχαριστώ πάρα πολύ : 




Δευτέρα, 2 Μαρτίου 2015

Ελληνική Γλώσσα

Οδυσσέας Ελύτης - Άξιον Εστί 
''Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνικὴ…''


Σύμφωνα με τον κατάλογο που παραθέτω παρακάτω, αφήνω τα συμπεράσματα σε σας. Απλά αναρωτιέμαι. Είναι πράγματι στόχος η λήθη της γλώσσας, μήπως δεν είναι ανάγκη να μάθουν οι Νεοέλληνες ούτε γραμματική, αλλά ούτε και να ασχοληθούν με τις ρίζες των λέξεων και την ετυμολογική τους σημασία; Και γιατί αυτό;
Έτσι όπως πάμε τα παιδιά μας θα μάθουν να γράφουν από το λεξικό της google, δηλαδή πολύ απλά δε θα μάθουν τίποτα…  


Λέξεις σύμφωνα με το λεξικό της google… και όχι μόνο δυστυχώς:

Μώλος ή Μόλος;
Μονόχνωτος ή Μονόχνοτος;
Γλυστρώ ή Γλιστρώ;
Μετανοιώνω ή Μετανιώνω;
Κοκκάλινος ή Κοκάλινος;
Περηφάνεια ή Περηφάνια;
Αλλοίμονο ή Αλίμονο;
Κολώνια ή Κολόνια;
Τραίνο ή Τρένο;
Βαρυέμαι ή Βαριέμαι;
Μακρυά ή Μακριά;
Μελαχροινός ή Μελαχρινός;
Γλυτώνω ή Γλιτώνω;
Νοιώθω ή Νιώθω;
Χλωμός ή Χλομός;
Κρεββάτι ή Κρεβάτι;
Ζήλεια ή Ζήλια;
Πορτραίτο ή Πορτρέτο;
Ξύδι ή Ξίδι;
Φτώχεια ή Φτώχια;
Παλληκάρι ή Παλικάρι;
Φλυτζάνι ή Φλιτζάνι;
Λυώνω ή Λιώνω;

Και η λίστα είναι ατέλειωτη πραγματικά. Μη σας κουράζω όμως...

Δεν είμαι γλωσσολόγος όμως καταλαβαίνω τι πάει να γίνει και μ’ ενοχλεί πολύ. Πιστεύω ότι ο στόχος είναι να καταργηθούν τα ομόηχα γράμματα κι ότι η γλώσσα μας οδεύει σταδιακά σ’ ένα ο, ένα ε, ένα ι. Σε πολλές περιπτώσεις έχουν ήδη καταργηθεί τα διπλά γράμματα διαφόρων λέξεων, οι φθόγγοι και ποιός ξέρει τι άλλο που δεν έχει πέσει στην αντίληψη μου.

Ίσως θέλουν να υιοθετηθεί μια λατινογενής γραφή με ελληνικούς χαρακτήρες… προς το παρόν.
Ίσως θέλουν σε λίγα χρόνια, να μιλάμε (αν μιλάμε) ελληνικά και να γράφουμε με λατινικούς χαρακτήρες.

Η εξέλιξη μιας γλώσσας, το λέω επειδή διάβασα υπερβολές σε κείμενα που βρήκα στη google, δε σημαίνει ότι καταργούμε τη προέλευση της γραφής της ούτε την ετυμολογία της.
Βλέπω όμως ότι προς τα εκεί πηγαίνει σταδιακά εδώ και αρκετά χρόνια.

Πρώτα καταργήθηκαν τα σημεία της στίξης, μετά ήρθε η απλούστευση φθόγγων (π.χ. αυγό – αβγό), η κατάργηση διπλών γραμμάτων (π.χ. κοκκάλινος - κοκάλινος) και στη συνέχεια τα ομόηχα φωνήεντα.

Μια υποψία, ότι στόχος είναι η λήθη της γλώσσας κι ότι δεν είναι ανάγκη να μάθουν οι Νεοέλληνες ούτε γραμματική, ούτε ν’ ασχοληθούν με τις ρίζες των λέξεων και την ετυμολογική τους σημασία, είναι υπαρκτή.
Σίγουρα όμως θα ασχοληθούν μ’ αυτά μεγάλα, ξένα Πανεπιστήμια που όλα έχουν έδρες Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας. Θα προκύψουν διδάκτορες της γλώσσας μας, μη Έλληνες ασφαλώς οι περισσότεροι, που θα περιοριστούν σε Ακαδημαϊκή καριέρα (συγγράμματα και διαλέξεις).

Τα παιδιά μας όμως δυστυχώς θα καταλήξουν να γράφουν σύμφωνα με το λεξικό της google, δηλαδή απλά δε θα μάθουν τίποτα. 

Κείμενο : Άννα Γαλανού

Δευτέρα, 12 Ιανουαρίου 2015

ΝΙΚΟΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ ... Ο ταξιδευτής της ψυχής

'
'' ... πάνε χρόνια τώρα που κοιμάσαι,
τα φανάρια πια δεν τα θυμάσαι
και τ' ωραίο γλυκό της Κυριακής... ''



Ο λογοτέχνης και ποιητής Νίκος Καββαδίας γεννήθηκε στις 11 Ιανουαρίου του 1910 στο Χαρμπίν της Μαντζουρίας. Οι γονείς του Χαρίλαος και Δωροθέα ήταν Κεφαλλονίτες και ο πατέρας του ασχολείτο με επιχείρηση γενικού εμπορίου. Είχε ρώσικη υπηκοότητα και εφοδίαζε με τρόφιμα κυρίως τον τσαρικό στρατό. 

Το 1914 μετά τον Α’ παγκόσμιο πόλεμο, επιστρέφουν στο Αργοστόλι και το 1921 μετακομίζουν στον Πειραιά, όπου και ο ποιητής τελείωσε Δημοτικό και Γυμνάσιο. Δεκαοκτώ ετών, αρχίζει να δημοσιεύει ποιήματα στο περιοδικό της Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαίδειας με το ψευδώνυμο Πέτρος Βαλχάλας.




Το 1928 δίνει εξετάσεις στην Ιατρική Σχολή, όμως λόγω βαριάς ασθένειας του πατέρα του αναγκάστηκε να παρατήσει τα πάντα και να δουλέψει. Για κάμποσο καιρό εργάζεται σε ναυτιλιακό γραφείο, αλλά αμέσως μετά το θάνατο του πατέρα του κάνει το πρώτο του μπάρκο στο φορτηγό πλοίο ‘’Άγιος Νικόλαος’’ σαν ναύτης.
Κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του αποτυπώνει στο χαρτί τις εικόνες από τα μέρη που επισκέπτεται, τη ναυτική ζωή, τους ναυτικούς, την μεγάλη αγάπη του για τη θάλασσα και τις γυναίκες… Οι δυο μεγάλες αγάπες της ζωής του είναι θηλυκού γένους! 


Τον Ιούνιο του 1933 κυκλοφορεί την πρώτη του ποιητική συλλογή, με τίτλο Μαραμπού. Το 1934 η οικογένεια μετακομίζει από τον Πειραιά στην Αθήνα και το σπίτι τους  γίνεται τόπος συγκέντρωσης λογοτεχνών, ζωγράφων και ποιητών. Ο Καββαδίας περιγράφεται σαν ένας απλός και λιγομίλητος άνθρωπος, εγκάρδιος και αγαπητός σε όλους.


Το 1939 παίρνει το δίπλωμα ασυρματιστή, αν και αρχικά ήθελε να γίνει καπετάνιος. Ακολουθεί ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, πηγαίνει στρατιώτης στην Αλβανία και στα χρόνια της Γερμανικής Κατοχής μένει ξέμπαρκος στην Αθήνα. Ξαναμπαρκάρει το 1944 και ταξιδεύει αδιάκοπα ως ασυρματιστής σ’ όλο τον κόσμο.


Από το 1944 μέχρι και το 1974 ταξιδεύει διαρκώς με μικρές διακοπές. Στη διάρκεια αυτών των χρόνων συμβαίνουν κάποια σημαντικά γεγονότα που τον επηρεάζουν πολύ. Το 1954  εκδίδεται ‘’η Βάρδια’’, το μοναδικό του πεζογράφημα και το 1959 μεταφράζεται και στα γαλλικά. Το 1957 πεθαίνει ο αδελφός του Αργύρης, το 1961 επανεκδίδεται το «Μαραμπού» και το «Πούσι» και το 1965 πεθαίνει η μητέρα του. 


Ποίηση: 
·         Μαραμπού: 1933
·         Πούσι: 1947
·         Τραβέρσο: 1975
·         Το ημερολόγιο ενός τιμονιέρη: 2005 -  Αθησαύριστα πεζογραφήματα και ποιήματα

Πεζογραφία 
·         Βάρδια: 1954
·         ‘’Λι’’: 1987
·         Του πολέμου -  Στ’ άλογο μου 1987

Το μικρό πεζό "Λι" γυρίστηκε σε κινηματογραφική ταινία το 1995 με τίτλο "Between the devil and the deep blue sea

Μελοποιημένη ποίηση Νίκου Καββαδία:

Γιάννης Σπανός το 1975 ( Γ’ ανθολογία -Ιδανικός κι ανάξιος εραστής, ερμηνευτής Κώστας Καράλης) 


Μαρίζα Κωχ το 1977 στο δίσκο της με τίτλο ‘’Μαρίζα Κωχ’’ - μελοποιεί 8 ποιήματα του Καββαδία  (πρόκειται για: Φάτα Μοργκάνα, Πούσι, Αρμίδα, Μουσώνας, Σταυρός του Νότου, Θεσσαλονίκη ΙΙ, Νανούρισμα, Μαραμπού)


Θάνος Μικρούτσικος το 1979 (Σταυρός του Νότου) Τα ποιήματα που μελοποιήθηκαν ήταν τα Kuro Siwo, Θεσσαλονίκη, Σταυρός του Νότου, Ένα Μαχαίρι, Γυναίκα, Ένας νέγρος θερμαστής από το Τζιμπουτί, Federico Garcia Lorca, Αρμίδα, Cambay's water, Εσμεράλδα, Πικρία. Ερμηνευτές του δίσκου ήταν ο Γιάννης Κούτρας, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και η Αιμιλία Σαρρή. 


Μιχάλης Τερζής το 1983 (Τραγούδια της θάλασσας) Τα ποιήματα Πικρία, Αντινομία, Αριάδνη στη Νάξο, με ερμηνευτή τον Κώστα Καράλη.


Ο Λάκης Παπαδόπουλος (Λάκης με τα ψηλά ρεβέρ) το 1984 (δίσκος : Περίπου)  Τα ποιήματα William George Allum και Black and white. Ερμηνεύτρια Αρλέτα


Θάνος Μικρούτσικος το 1986 δίσκος 45 στροφών με ερμηνευτή τον Κώστα Θωμαϊδη,  το ποίημα ''Καραντί''


Ξέρμπακοι: (Νότης Χασάπης και Ηλίας Αριώτης) το 1986 ( δίσκος Νίκος Καββαδίας , S/S IONION 1934'' και μελοποιούν τα ποιήματα Ένας Δόκιμος Στη Γέφυρα Εν Ώρα Κινδύνου, Αντινομία, Οι Γάτες Των Φορτηγών, Πούσι, Οι Προσευχές Των Ναυτικών, Γράμμα ενός αρρώστου, Θεσσαλονίκη ΙΙ, Καραντί, William George Allum, Bord de l ' Aspasia, Yara-Yara. Στο δίσκο συμμετέχει η Δήμητρα Γαλάνη ερμηνεύοντας το ''Γράμμα ενός άρρωστου''.


Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας το 1987 (δίσκος: Όταν σου λέω πορτοκάλι να βγαίνεις) το ποίημα ‘’Η Μαιμού του Ινδικού Λιμανιού’’


Ο Δημήτρης Ζερβουδάκης το 1989 μελοποίησε το ποίημα ‘’Γράμμα στον ποιητή Καίσαρα Εμμανουήλ''


Μαρίζα Κωχ το 1989 το ποίημα ‘'Στεριανή Ζάλη''


Θάνος Μικρούτσικος το 1991 ‘’Γραμμές των οριζόντων''.  Τα ποιήματα που μελοποιήθηκαν είναι τα Καραντί, Θεσσαλονίκη, Ένας νέγρος θερμαστής από το Τζιμπουτί, Εσμεράλδα, οι Εφτά Νάνοι στο s/s cyrenia, Λύχνος του Αλαδδίνου, Abord de l' Aspasia, Federico Garcia Lorca, Αρμίδα, Γυναίκα, William George Allum, Ο πιλότος Νάγκελ, Σταυρός του Νότου, Cambay's water, Πικρία, Kuro Siwo, Ένα μαχαίρι. Ερμηνευτές του δίσκου ήταν ο Γιώργος Νταλάρας, Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, οι Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας  και ο Θάνος Μικρούτσικος 


Michael Montanaro το 1996  το ποίημα  ''Πικρία'' το οποίο ερμηνεύει η Νένα Βενετσάνου.


Χάρης Παπαδόπουλος το 2004 τα ποιήματα ''Guevara'' και ''Μικρή χορεύτρια'' με ερμηνευτή το Βασίλη Λέκκα.


Θάνος Μικρούτσικος: Το 2005 κυκλοφόρησε ο δίσκος με τίτλο ''Σταυρός του Νότου/ Γραμμές των οριζόντων, ζωντανή ηχογράφηση από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών''. Ερμηνευτές των τραγουδιών ήταν ο Γιάννης Κούτρας, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο Χρήστος Θηβαίος και ο Γιάννης Κότσιρας. Στο δίσκο περιέχεται για πρώτη φορά μελοποιημένο το ποίημα ''Μαρέα''. Ερμηνευτές του ο Γιάννης Κούτρας και ο Χρήστος Θηβαίος. 


''Χειμερινοί κολυμβητές'' το 2007 μελοποιούν το ποίημα ''Παραλληλισμοί''


Μια μικρή αναφορά στο ιδιαίτερο ποίημα Φάτα Μοργκάνα:

Στο ποίημα αυτό,  από τη συλλογή «Τραβέρσο» (1975), η Φάτα Μοργκάνα είναι κάτι περισσότερο από απλό μετεωρολογικό φαινόμενο: είναι η προαιώνια μορφή της Γυναίκας με τον υπαρξιακό της δυισμό, κάτι ανάμεσα σε Δαίμονα και σε Άγγελο, που παρασύρει το αρσενικό σε μια ακατάσχετη πορεία προς την ηδονή, πορεία που παραδόξως είναι ταυτόχρονη και ταυτόσημη με την πτώση και τον θάνατο.


Η φωτογραφία αναδημοσιεύεται από αυτό το ιστολόγιο: http://poihsh-logotexnia.blogspot.com.au/2012/08/blog-post_5414.html

Όλες οι αντίνομες υποστάσεις της Γυναίκας στον Καββαδία, η Μάνα και η Ερωμένη, η Πόρνη και η «Τίμια», η Μάγισσα κι η Παναγιά, η εξωτική Τσιγγάνα της Βαβυλώνας και το απλό κορίτσι ενός νησιού στην άγονη γραμμή (μια «Εύα από την Κίο»), είναι Ένα — «και το Ένα ετούτο δεν υπάρχει», όπως θα έλεγε κι ο Καζαντζάκης: είναι μια φάτα μοργκάνα, ένας απατηλός αντικατοπτρισμός, ένα σχεδόν ειρωνικό παιγνίδισμα του φωτός και της θερμοκρασίας του αέρα, ένας προορισμός που συνεχώς μετακινείται και στον οποίο οι ναύτες δεν πρόκειται να φτάσουν ποτέ (πρβλ. από το «Μαρέα»: «τη νύχτα οι ναύτες κυνηγάνε το φεγγάρι…»). Η ξαφνική και φευγαλέα εμφάνιση αυτής της φάτα μοργκάνα είναι πικρή, σχεδόν σαδιστική: δίνει προς στιγμήν στον ναυτικό την ψευδαίσθηση της ευτυχίας, τον μεταθέτει για ένα δευτερόλεπτο στο μάτι του κυκλώνα (στ. 29-32), μακριά από τη χαοτική περιδίνηση (στ. 37-40)· όμως, όταν το αδύναμο αυτό κουκούλι ευτυχίας τελικά σπάσει από τους σφοδρούς ανέμους της πραγματικότητας (βλ. γράμμα προς τη Θεανώ Σουνά), η πτώση είναι ακόμη πιο σφοδρή.

Επιμέλεια Κειμένου: Άννα Γαλανού http://annagalanou.blogspot.gr/

Ευχαριστώ πολύ : http://www.musicheaven.gr/html/modules.php?name=News&file=article&id=3669